MENU
HOME

Interview Jos van Veldhoven

Jos van Veldhoven kijkt uit naar klanken die nooit eerder mogelijk waren

"Het barokorkest krijgt er een nieuw instrument bij."

Het orgel in de Grote Zaal krijgt een hoofdrol als begeleidingsinstrument bij uitvoeringen van Bach-cantates en -passies, missen van Haydn en Mozart, en oratoria van Händel. Niemand die daar meer over weet dan Jos van Veldhoven, artistiek leider en dirigent bij de Nederlandse Bachvereniging. Hij vertelt over de unieke mogelijkheden van het nieuwe instrument.

"Een kistorgel (we hebben er vele zien voorbijtrekken in de afgelopen 40 jaar) is als een dakloze: het zwerft rond van zaal tot zaal en van kerk naar kerk. Maar nergens is het thuis. Het speelt eindeloos mee in muziek uit de zeventiende en achttiende eeuw, maar is vaak niet of nauwelijks te horen. Een groot vast orgel, zoals het nieuwe instrument in TivoliVredenburg, is speciaal ontworpen en gebruikt de zaal als klankkast. Pijp voor pijp wordt het afgestemd op de ruimte. De zaal wordt als het ware onderdeel van het instrument, een echte twee-eenheid."

Een orgel als een comfortabele jas
"Een groot vast continuo-orgel dat meespeelt in het orkest is als een comfortabele jas: iedereen is omgeven door het geluid, er is een kader. Of je nu zingt of speelt; je wordt omgeven door de harmonie, als een warme jas. De ruimte waarin het instrument staat klinkt en communiceert mee. Spelers en zangers kunnen tijdens het musiceren gemakkelijk contact maken met het bijzondere geluid. Zacht of hard, het is er altijd. En als er sprake is van een solopartij, kan een vast orgel de competitie met het orkest of koor gemakkelijk aan: in schoonheid, zeggingskracht, presentie en volume. Het is alsof het barokorkest er een nieuw instrument heeft bijgekregen."

Klanken die nooit eerder mogelijk waren
"Met de komst van het grote vaste orgel voor muziek uit de zeventiende en achttiende eeuw wordt de Grote Zaal van TivoliVredenburg volstrekt uniek in de wereld. Wat soms in kerken met historische orgels mogelijk is, kan nu ook in een moderne concertzaal: een groot vast orgel maakt onderdeel uit van het barokorkest. Er klinken klanken die nooit eerder mogelijk waren. Vaak zijn de hoogtepunten uit het repertoire van de zeventiende en achttiende eeuw in Utrecht uitgevoerd: de Mariavespers van Monteverdi, cantates en passies van Bach, oratoria van Händel, missen van Haydn en Mozart. Vanaf nu zullen ze als nieuw klinken, met een groot vast orgel als onderdeel van het orkest.
Er passen veel kleine pijpjes in een kistorgel maar nooit grote en lange orgelpijpen. En die zijn nu eenmaal nodig voor mooie en diepe lage tonen. In TivoliVredenburg is dat geluid vanaf nu te horen."

Naar agenda

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.